Laboratuvardan Luma'ya
Sanal Gerçeklik Dil Laboratuvarı, KOSGEB Ar-Ge İnovasyon Desteği (2018) kapsamında, yabancı dili gerçeğe yakın sanal ortamlarda ve senaryolar üzerinden öğretmek için geliştirildi; projede yazılım geliştirme ve değerlendirme süreçlerinde görev aldık. Unity ile hazırlanan ilk sürümde öğrenci, VR gözlüğüyle girdiği ortamlarda doktor ziyareti ya da seyahat planlama gibi görevleri tamamlarken sanal karakterlerle konuşuyordu.
Luma, aynı fikrin, yani dili bir sınavın değil bir durumun içinde kullanmanın, 2026'da baştan yazılmış hâli. Eski projeden kod ya da ücretli model taşınmadı; oyun ve öğrenme motoru yeniden kuruldu. Kurulum gerektirmeden tarayıcıda açılıyor, telefon ekranına uyuyor ve WebXR destekleyen bir gözlükte VR moduna geçebiliyor.
Bir gün, altı bölüm
Oyuncu, Luma'ya yeni gelmiş bir gezgin; akşam terasta kurulacak mahalle sofrasına hazırlanıyor. Arayüz Türkçe, sohbetler İngilizce:
- Maya's Corner: menü istemek, latte sipariş etmek, süt seçmek, kartla ödemek.
- Luma Airport: bagaj ofisini bulmak, valizi tarif etmek, belge göstermek.
- Luma Electric: otele ulaşmak, ücreti ve süreyi sormak, sahil yolunu seçmek.
- Aurora Hotel: giriş yapmak, rezervasyonu teyit etmek, kahvaltı ve Wi-Fi sormak.
- Sunset Market: meyve seçmek, miktar belirtmek, fiyat sormak.
- Aurora Rooftop: oda hizmeti istemek, daveti kabul etmek, yemek seçmek, günü anlatmak.
Toplam 30 konuşma turu, 90 öğretici yanıt seçeneği ve 12 keşif nesnesi var. A1–B1 etiketleri içeriğin hedeflediği düzeyi gösteriyor; sertifikalı bir seviye ölçümü değil.
Öğrenme tasarımı
Yazılan yanıtlar senaryonun seçenekleri, kabul edilen alternatif cümleler ve temkinli kavram eşleştirmesiyle değerlendiriliyor; olumsuzluk ve sözcük sınırları ayrıca denetleniyor. Sistem sınırsız doğal dil anladığını iddia etmiyor: tanıyamadığı geçerli bir cümlede oyuncu seçeneklerle devam edebiliyor.
Mikrofon isteğe bağlı. Tarayıcının ses tanıma hizmeti konuşmayı metne çeviriyor; uygulama ses kaydı tutmuyor, tanınan metni oyuncu onaylamadan göndermiyor ve bunu bir telaffuz puanı gibi sunmuyor.
Teknik yapı
Altı ortam, karakterler, arka plan sakinleri ve ışık geçişleri Three.js ile kodla üretiliyor; sabit geometriler malzemeye göre birleştirilerek çizim yükü azaltılıyor, kalite ayarı piksel oranını ve gölgeleri değiştiriyor. VR'da oyun paneli doğrudan 3B dünyaya çiziliyor; seçim kumanda ışınıyla, kumanda yoksa bakışla yapılıyor. İlerleme tarayıcıda saklanıyor ve JSON olarak dışa ya da içe aktarılabiliyor. Öğrenme ve ilerleme motoru davranış testleriyle doğrulanıyor; altı bölüm masaüstünde ve telefon genişliğinde uçtan uca oynanarak denendi.
Araştırmada kullanım
Laboratuvarın 2018 tarihli Unity tabanlı VR uygulaması daha sonra bir yüksek lisans tezinde kullanıldı: 96 üniversite öğrencisiyle yürütülen çalışmada uygulamanın dinleme ve kelime bilgisine katkısı incelendi (Tez No. 980337); kelime bilgisi bulguları IMASCON 2024 Autumn'da bildiri olarak sunuldu.
Sırada ne var?
WebXR modu kodda hazır ama henüz fiziksel bir gözlükte doğrulanmadı; ilk adım hedef gözlüklerde görüntü, kumanda, konfor ve 72/90 Hz kare hızı testleri. Ardından alan uzmanıyla bir dil öğretimi pilotu, daha ayrıntılı karakterler, hesap ve cihazlar arası eşitleme, içerik editörü ve yeni diller geliyor.